🔴Grosso Pliatsikofication.17: Μητσοτάκης και Κεραμέως επιταχύνουν την ιδιωτικοποίηση της Κοινωνικής Ασφάλισης και των Συνταξεων με το νέο ν/σ για τα επαγγελματικά ταμεία

Το νέο νομοσχέδιο της κυβέρνησης της ΝΔ με τίτλο «Βελτίωση του πλαισίου επαγγελματικής ασφάλισης: Περισσότερες δυνατότητες για εργαζόμενους και επιχειρήσεις», που παρουσιάστηκε σήμερα (1/7) από την υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης εν χορδαίς και οργάνοις, δεν αποτελεί μια απλή τεχνική παρέμβαση στο ασφαλιστικό σύστημα. Συνιστά ένα ακόμη βήμα στην πολιτική ενίσχυσης του δεύτερου και του τρίτου πυλώνα ασφάλισης, δηλαδή της επαγγελματικής και της ιδιωτικής ασφάλισης, σε βάρος του δημόσιου χαρακτήρα της Κοινωνικής Ασφάλισης. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη και η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Νίκη Κεραμέως, παρουσιάζουν το νομοσχέδιο εν χορδαίς και οργάνοις ως «εκσυγχρονισμό», «ευελιξία», «περισσότερες επιλογές» και «καλύτερη προστασία». Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ακόμη έναν κρίκο σε μια αλυσίδα πολιτικών που μετατρέπουν σταδιακά τη σύνταξη από εγγυημένο κοινωνικό δικαίωμα σε ατομική επενδυτική υπόθεση.

Από το Γιώργη Χρήστου*

Το μοντέλο των τριών πυλώνων

Το ίδιο το υπουργείο περιγράφει πλέον ως πρότυπο το σύστημα των τριών πυλώνων: δημόσια υποχρεωτική ασφάλιση, επαγγελματική ασφάλιση και ιδιωτική ασφάλιση.

Αντί, όμως, να ενισχυθεί ο πρώτος πυλώνας –ο e-ΕΦΚΑ– με αυξημένη κρατική χρηματοδότηση, ουσιαστική αναπλήρωση των απωλειών των συνταξιούχων και καλύτερες παροχές, επιλέγεται η ενίσχυση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και η διεύρυνση της συμμετοχής των ιδιωτικών ασφαλιστικών εταιρειών. 

Νέα προνόμια για τις ασφαλιστικές εταιρείες

Το νομοσχέδιο εισάγει τα Ανοιχτά Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, διευρύνει τα φορολογικά κίνητρα για την επαγγελματική ασφάλιση και θεσπίζει το Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ), το οποίο θα προσφέρεται από ασφαλιστικές εταιρείες. Παράλληλα, δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην «επένδυση», στη «διαχείριση κεφαλαίων», στη «μακροπρόθεσμη αποταμίευση» και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στον χρηματοοικονομικό τομέα. Με άλλα λόγια, οι εισφορές των εργαζομένων αντιμετωπίζονται ολοένα και περισσότερο ως επενδυτικό κεφάλαιο και λιγότερο ως κοινωνικός πόρος για την εγγυημένη καταβολή αξιοπρεπών συντάξεων.

Τριάντα χρόνια αντιασφαλιστικών ανατροπών

Η πολιτική αυτή δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Αποτελεί συνέχεια μιας πορείας που ξεκίνησε με τον Ν.2084/1992 (νόμος Σιούφα), συνεχίστηκε με τον Ν.3029/2002 (νόμος Ρέππα), τον Ν. 3655/2008 (νόμος Πετραλιά), τους Ν.3863/2010 και Ν. 3865/2010 (νόμοι Λοβέρδου – Κουτρουμάνη), τον Ν.4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) και τον Ν. 4670/2020 (νόμος Βρούτση), που διατήρησε τον πυρήνα του νόμου Κατρούγκαλου.

Η κυβέρνηση της ΝΔ προχώρησε το 2021 ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα με τον Ν.4826/2021 («Ασφαλιστική Μεταρρύθμιση για τη Νέα Γενιά»), με τον οποίο ιδρύθηκε το Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ). Για πρώτη φορά εγκαταλείφθηκε, για τους νέους ασφαλισμένους, η αρχή της διανεμητικής επικουρικής ασφάλισης και υιοθετήθηκε το κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών, όπου το ύψος της μελλοντικής επικουρικής σύνταξης εξαρτάται από τις αποδόσεις των επενδύσεων. Ο νόμος αυτός αφαιρεί πολύτιμους πόρους από το δημόσιο ασφαλιστικό σύστημα και άνοιξε το δρόμο για την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση της Κοινωνικής Ασφάλισης.

Σήμερα, με το νομοσχέδιο «Βελτίωση του πλαισίου επαγγελματικής ασφάλισης: Περισσότερες δυνατότητες για εργαζόμενους και επιχειρήσεις», η Νίκη Κεραμέως δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να συνεχίζει και να εμβαθύνει αυτή τη στρατηγική. Με τα Ανοιχτά Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), το νέο Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ) και τα νέα φορολογικά κίνητρα υπέρ της επαγγελματικής ασφάλισης, επιχειρεί να ενισχύσει ακόμη περισσότερο το δεύτερο πυλώνα και να διευρύνει το ρόλο των ασφαλιστικών εταιρειών, των τραπεζών και των επενδυτικών κεφαλαίων στη συνταξιοδοτική προστασία.

Τα βάρη πάλι σε συνταξιούχους και εργαζομένους

Το νομοσχέδιο  Κεραμέως αποτελεί το επόμενο στάδιο αυτής της στρατηγικής. Με τα νέα ΤΕΑ, τα ΟΑΠΕΣ και τα φορολογικά κίνητρα προς την επαγγελματική ασφάλιση, ενισχύεται περαιτέρω η παρουσία τραπεζών, ασφαλιστικών εταιρειών και διαχειριστών επενδυτικών κεφαλαίων στο χώρο της συνταξιοδότησης.

Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση συνεχίζει το χοντρό δουλέμα απέναντι στους συνταξιουχους ισχυριζόμενη προκλητικά ότι δεν έχει λεφτά για να ικανοποιήσει δίκαια αιτήματά τους, όπως αυτό της επαναφορά της 13ης-14η σύνταξης/μισθού, πραγματικές αυξήσεις σε συντάξεις/μισθούς, αποκατάσταση των απωλειών των μνημονιακών περικοπών κ.λπ., για τις πιεστικές λαϊκές ανάγκες. Από την άλλη πλευρά, έχει όμως δισεκατομμύρια για την  πολεμική οικονομία. 

Κάθε ευρώ που κατευθύνεται σε ΝΑΤΟϊκούς εξοπλισμούς αφαιρείται άμεσα από τη δημόσια Υγεία και Παιδεία, την Κοινωνική Ασφάλιση, τους μισθούς και τις συντάξεις.

Στο πεδίο των εργαζομένων, η κυβέρνηση της ΝΔ συνεχίζει  διατηρεί και ενισχύει το αντεργατικό οπλοστάσιο, όπως οι εκτεταμένες ευέλικτες μορφές απασχόλησης, το 13ωρο, η διεύρυνση των δυνατοτήτων 6ήμερης εργασίας σε συγκεκριμένους κλάδους, η μη επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων στα προ μνημονίων επίπεδα, καθώς και η επιμονή σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που βασίζεται στη συμπίεση του εργασιακού κόστους και στην ατομικοποίηση των εργασιακών σχέσεων.

Αυτό που δε διατηρεί είναι οι εργοδοτικές εισφορές προς τα Τάμεια, καθώς συνεχώς τις μειώνει με στόχο να απαλλάξει πλήρως την εργοδοσία από την υποχρεώσή της προς τα ασφαλιστικά ταμεία.

Είχε προηγηθεί ο Στουρνάρας

Υπενθυμίζεται ότι λίγες ημέρες πριν από την παρουσίαση του νομοσχεδίου, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, είχε σπεύδει να προετοιμάζει το έδαφος δηλώνοντας κυνικά ότι οι δημόσιες συντάξεις δύσκολα θα μπορούν στο μέλλον να εξασφαλίζουν επαρκή ποσοστά αναπλήρωσης και προβάλλοντας ως λύση την επαγγελματική και ιδιωτική ασφάλιση.

«Πίσω από τις εύηχες τεχνοκρατικές εκφράσεις, επί της ουσίας... λογιστικές αλχημείες, περί “ευρωπαϊκής στρατηγικής”, “μακροπρόθεσμης αποταμίευσης” και “συμπληρωματικών σχημάτων”, κρύβεται η πλήρης ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης και η μετατροπή της σε τζόγο», είχε σχολιάσει τότε εύστοχα, με ανακοίνωσή της, η Πανελλήνια Ένωση Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών (ΠΕΣΕΚ) καθώς είχε διαβλέψει ότι οι δηλώσεις αυτές δεν είναι μια ουδέτερη τεχνοκρατική διαπίστωση, αλλά η ιδεολογική προαναγγελία της κυβερνητικής πολιτικής. «Μας καλούν, ουσιαστικά, να τζογάρουμε τους κόπους μας στα “επαγγελματικά ταμεία” και στα χρηματιστήρια, την ίδια ώρα που οι συντάξεις μας, οι μισθοί των εκπαιδευτικών και των εργαζομένων παραμένουν καθηλωμένοι σε επίπεδα πείνας και η ακρίβεια λεηλατεί το λαϊκό εισόδημα», υπογράμμιζε.

Και το νομοσχέδιο Κεραμέως έρχεται τώρα να την επιβεβαιώσει και να μετατρέψει την πολιτική επιλογή της κυβέρνησης της ΝΔ σε νόμο, επιταχύνοντας τη μεταφορά της συνταξιοδοτικής προστασίας από τη δημόσια κοινωνική ασφάλιση προς τα επαγγελματικά ταμεία, τις ασφαλιστικές εταιρείες και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.

Από την κοινωνική αλληλεγγύη στην ατομική ευθύνη

Όσο ενισχύονται ο δεύτερος και ο τρίτος πυλώνας ασφάλισης, τόσο περιορίζεται ο ρόλος του πρώτου. Όσο μεγαλύτερο μέρος της συνταξιοδοτικής προστασίας μεταφέρεται στην ατομική αποταμίευση και στις αποδόσεις των αγορών, τόσο αποδυναμώνεται η αρχή της κοινωνικής αλληλεγγύης που αποτελεί τη βάση της δημόσιας Κοινωνικής Ασφάλισης.Η εμπειρία από πολλές χώρες δείχνει ότι τα κεφαλαιοποιητικά συστήματα εκθέτουν τις συντάξεις στις διακυμάνσεις των αγορών και στους επενδυτικούς κινδύνους.

Όταν η σύνταξη εξαρτάται από την απόδοση ενός χαρτοφυλακίου και όχι από την κρατική εγγύηση, ο ασφαλισμένος μετατρέπεται από δικαιούχο κοινωνικής προστασίας σε πελάτη χρηματοπιστωτικών προϊόντων.

Η Κοινωνική Ασφάλιση, όπως και η Δημόσια Παιδεία δεν είναι εμπορεύματα

«Οι συνταξιούχοι εκπαιδευτικοί γνωρίζουμε καλά τη Νίκη Κεραμέως», απαντά σε σχετική ερώτηση ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών, Γρηγόρης Καλομοίρης.

«Ως υπουργός Παιδείας υπηρέτησε με συνέπεια την πολιτική της αγοράς, προωθώντας την κατηγοριοποίηση των σχολείων, την αξιολόγηση ως μηχανισμό πειθάρχησης και την υποβάθμιση του δημόσιου χαρακτήρα της εκπαίδευσης. Σήμερα, ως υπουργός Εργασίας, υπηρετεί την ίδια στρατηγική: από την εμπορευματοποίηση της Παιδείας, που υπήρετησε πιστά, τώρα περνά στην εμπορευματοποίηση της Κοινωνικής Ασφάλισης και των συντάξεών μας», προσθέτει.

«Η Κοινωνική Ασφάλιση», επισημαίνει συνεχίζοντας, «δεν είναι εμπόρευμα. Δεν είναι χρηματοοικονομικό προϊόν ούτε πεδίο επιχειρηματικής κερδοφορίας. Είναι κοινωνική κατάκτηση που οικοδομήθηκε με δεκαετίες αγώνων και με τις εισφορές, τον ιδρώτα και το αίμα εκατομμυρίων εργαζομένων.

«Για όλους όσοι υπερασπιζόμστε το δημόσιο χαρακτήρα της Κοινωνικής Ασφάλισης, η απάντηση δεν μπορεί παρά να είναι η ενίσχυση του πρώτου πυλώνα, της δημόσιας ασφάλισης, και όχι η περαιτέρω ιδιωτικοποίησή της».

Για αυτό, καταλήγει, «και η απάντηση των συνταξιούχων και των εργαζομένων δεν μπορεί παρά να είναι μία: ενωτικός αγώνας για την υπέρασπιση όχι μόνο της Κοινωνικής Ασφάλισης αλλά και όλων  των δημόσιων κοινωνικών αγαθών απέναντι στην πολιτική που τα μετατρέπει σε πεδίο κερδοφορίας για το κεφάλαιο και τους πολεμοκάπηλους»..

*γραφείο Τύπου ΠΕΣΕΚ
🔗Εδώ για να κατεβάσετε το άρθρο σε μορφή pdf.