Grosso Pliatsikofication.8 - Όταν οι συντάξεις γίνονται εμπόρευμα: η διεθνής εμπειρία ως προειδοποίηση και όχι σαν «μεταρρυθμιστικό» εγχειρίδιο

Όταν οι συντάξεις γίνονται εμπόρευμα,
η κοινωνία πληρώνει το τίμημα.

Η διεθνής εμπειρία ως προειδοποίηση
και όχι σαν «μεταρρυθμιστικό» εγχειρίδιο

Την ώρα που η συζήτηση για την ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης επανέρχεται μεθοδικά σε πολλές χώρες, η διεθνής εμπειρία είναι αμείλικτη. Όπου οι κυβερνήσεις παρέδωσαν τις συντάξεις στα ιδιωτικά ταμεία, στις αγορές και στα χρηματιστηριακά προϊόντα, το αποτέλεσμα δεν ήταν «αποτελεσματικότητα» ούτε «βιωσιμότητα», αλλά κοινωνική καταστροφή, διάλυση δικαιωμάτων και τελικά κρατικές διασώσεις με το κόστος να πέφτει ξανά στις πλάτες των συνταξιούχων και εργαζομένων.

Από το Γιώργη Χρήστου*

ΧΙΛΗ

Το μοντέλο-βιτρίνα που κατέρρευσε πάνω στους ίδιους
τους συνταξιούχους και τους εργαζόμενους

Το σύστημα AFP είναι το ιδιωτικοποιημένο συνταξιοδοτικό μοντέλο της Χιλής, που έγινε διεθνές «μοντέλο εξαγωγής» και επιχειρείται να εφαρμοστεί στη χώρα μας, αν και απέτυχε παταγωδώς. Η ονομασία του προέρχεται από τις Administradoras de Fondos de Pensiones, δηλαδή τις Ιδιωτικές Εταιρείες Διαχείρισης Συνταξιοδοτικών Κεφαλαίων, που ανέλαβαν να αντικαταστήσουν το δημόσιο, αλληλέγγυο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.

Στην πράξη, το AFP στηρίχθηκε στην πλήρη μεταφορά της συνταξιοδοτικής δαπάνης από το κράτος και τους εργοδότες προς τον εργαζόμενο. Κάθε άνθρωπος είχε έναν ατομικό λογαριασμό, τον οποίο διαχειριζόταν μια ιδιωτική εταιρεία που επένδυε τις εισφορές στις χρηματαγορές, στα χρηματιστήρια, σε ομόλογα και σε επενδυτικά προϊόντα υψηλού ρίσκου. Δεν υπήρχε καμία εγγύηση για το ύψος της μελλοντικής σύνταξης, καμία συλλογική προστασία, καμία αλληλεγγύη· μόνο η υπόσχεση ότι «οι αγορές θα αποδώσουν».

Αυτό που δεν ειπώθηκε ποτέ δημόσια — και αποκαλύφθηκε μόνο όταν το σύστημα άρχισε να τρίζει — ήταν ότι οι ιδιωτικές εταιρείες...

ΕΔΩ για τη συνέχεια σε μορφή pdf.

ΙΣΛΑΝΔΙΑ

Όταν το «υπόδειγμα» αποδείχθηκε φούσκα

Η Ισλανδία μπήκε στην παγκόσμια κρίση του 2008 με ένα συνταξιοδοτικό σύστημα που παρουσιαζόταν ως «υπόδειγμα σύγχρονης διαχείρισης». Τα ταμεία της χώρας ήταν βαθιά συνδεδεμένα με τις τρεις μεγάλες ιδιωτικές τράπεζες — Kaupthing, Landsbanki και Glitnir — οι οποίες είχαν διογκωθεί τεχνητά μέσα σε λίγα χρόνια, επενδύοντας επιθετικά σε διεθνείς αγορές, παράγωγα και υψηλού ρίσκου προϊόντα. Οι τράπεζες αυτές δεν ήταν απλώς χρηματοπιστωτικά ιδρύματα· ήταν ολόκληρο το οικονομικό οικοδόμημα της χώρας. Και τα συνταξιοδοτικά ταμεία είχαν στοιχηματίσει πάνω τους.

Όταν το τραπεζικό σύστημα της Ισλανδίας κατέρρευσε μέσα σε λίγες ημέρες, παρασύροντας το εθνικό νόμισμα και την οικονομία, τα συνταξιοδοτικά ταμεία βρέθηκαν εκτεθειμένα σε ζημιές που ξεπερνούσαν το 20% της αξίας τους. Για μια μικρή χώρα 300.000 κατοίκων, αυτό ήταν σεισμός. Οι συντάξεις...

ΕΔΩ για τη συνέχεια σε μορφή pdf.

ΤΑΜΕΙΑ ΤΩΝ ΗΠΑ ΣΕ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗ

Detroit: Η κατάρρευση ενός συστήματος που στηρίχθηκε σε υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα

Η χρεοκοπία του Detroit το 2013 δεν ήταν απλώς μια οικονομική κατάρρευση μιας πόλης. Ήταν μια αποκάλυψη για το πώς λειτουργεί ένα συνταξιοδοτικό σύστημα όταν στηρίζεται σε λογιστικά τεχνάσματα, αισιόδοξες προβλέψεις και επενδυτικές αποδόσεις που ποτέ δεν έρχονται. Για δεκαετίες, τα δημοτικά ταμεία του Detroit ήταν υποχρηματοδοτημένα. Οι πολιτικές ηγεσίες ανέβαζαν τις υποσχέσεις, αλλά δεν κατέβαζαν τα χρήματα. Οι εισφορές δεν επαρκούσαν, τα αποθεματικά μειώνονταν και το κενό καλυπτόταν με την ελπίδα ότι «οι αγορές θα αποδώσουν» και ότι οι επενδύσεις των ταμείων θα καλύψουν τη διαφορά.

Όταν όμως η κρίση του 2008 χτύπησε την αμερικανική οικονομία, οι αποδόσεις εξαφανίστηκαν. Τα ταμεία είχαν επενδύσει σε ομόλογα που υποτιμήθηκαν, σε χρηματιστηριακά προϊόντα που κατέρρευσαν και σε χαρτοφυλάκια που αποδείχθηκαν...

ΕΔΩ για τη συνέχεια σε μορφή pdf.

*γραφείο Τύπου ΠΕΣΕΚ