🔵Ισπανία: Χιλιάδες διαδηλωτές στους δρόμους της Μαδρίτης υπέρ του δημόσιου χαρακτήρα των συντάξεων και κατά της ιδιωτικοποίηση του ασφαλιστικού

Περίπου 25.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στη Μαδρίτη ζητώντας εγγυήσεις για το συνταξιοδοτικό σύστημα. Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται η προστασία της αγοραστικής δύναμης των συνταξιούχων, η βιωσιμότητα του δημόσιου συστήματος και ο κίνδυνος ενίσχυσης της ιδιωτικής ασφάλισης.

Χιλιάδες Ισπανοί διαδηλωτές κατέκλυσαν το κέντρο της Μαδρίτης, ζητώντας τη διατήρηση και την ενίσχυση του δημόσιου χαρακτήρα του συνταξιοδοτικού συστήματος, λίγες μέρες πριν από τις βουλευτικές εκλογές. Η κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, με την αριστερά να κατηγορεί τη δεξιά αντιπολίτευση ότι οι προτάσεις της ενδέχεται να αποδυναμώσουν το δημόσιο σύστημα και να ενισχύσουν τον ρόλο της ιδιωτικής ασφάλισης.

Οι συμμετέχοντες στην πορεία ζητούσαν «εγγυημένες συντάξεις» και «να τις προστατεύσουμε», όπως έγραφαν τα πλακάτ που κρατούσαν οι διαδηλωτές.

Οι διαδηλωτές εξέφρασαν την ανησυχία τους για το ύψος των μελλοντικών συντάξεων και την ικανότητα του δημόσιου συστήματος να διασφαλίζει ένα αξιοπρεπές εισόδημα μετά την αποχώρηση από την εργασία. Παράλληλα, τάχθηκαν κατά αλλαγών που, κατά την εκτίμησή τους, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεγαλύτερη εξάρτηση των συνταξιούχων από ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα.

Η κινητοποίηση πραγματοποιήθηκε ενώ οι συντάξεις αποτελούσαν ένα από τα σημαντικά ζητήματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης στην Ισπανία.

Ο ηγέτης του Λαϊκού Κόμματος (PP), Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχόο, είχε δηλώσει ότι, εφόσον το κόμμα του αναλάμβανε τη διακυβέρνηση, θα προχωρούσε στην αναπροσαρμογή των συντάξεων σύμφωνα με τον νόμο. Η τοποθέτησή του έγινε σε απάντηση στις κατηγορίες της κυβέρνησης του σοσιαλιστή πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ ότι η δεξιά αμφισβητούσε τον μηχανισμό διασφάλισης της αγοραστικής δύναμης των συνταξιούχων.

Το PP είχε καταψηφίσει τη σχετική μεταρρύθμιση του 2021, επικαλούμενο, μεταξύ άλλων, το κόστος της για τα δημόσια οικονομικά.

Η διαφωνία δεν αφορά μόνο το ύψος των συντάξεων, αλλά και τον τρόπο χρηματοδότησής τους, την κατανομή του κόστους μεταξύ εργαζομένων, εργοδοτών και κράτους και τη δυνατότητα του συστήματος να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες ενός γηράσκοντος πληθυσμού.

Το ισπανικό σύστημα βασίζεται κυρίως στη δημόσια κοινωνική ασφάλιση και στη διανεμητική αρχή: οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων και των εργοδοτών χρηματοδοτούν σε μεγάλο βαθμό τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων. Δεν πρόκειται, δηλαδή, για ένα σύστημα στο οποίο κάθε εργαζόμενος συσσωρεύει αποκλειστικά σε ατομικό λογαριασμό το κεφάλαιο από το οποίο θα πληρωθεί η μελλοντική σύνταξή του.

Οι συντάξεις χρηματοδοτούνται κυρίως μέσω εισφορών κοινωνικής ασφάλισης, ενώ ο κρατικός προϋπολογισμός καλύπτει συγκεκριμένες υποχρεώσεις και συμπληρωματικές ανάγκες του συστήματος. Παράλληλα, υπάρχουν επαγγελματικά και ατομικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, τα οποία λειτουργούν συμπληρωματικά προς τη δημόσια σύνταξη.

Η πρόσβαση σε σύνταξη γήρατος και το ύψος της εξαρτώνται, μεταξύ άλλων, από την ηλικία συνταξιοδότησης, τα έτη ασφάλισης και τις ασφαλιστέες αποδοχές. Η πρόωρη συνταξιοδότηση υπόκειται σε ειδικούς όρους και, ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να συνεπάγεται μειώσεις στο ποσό της σύνταξης.

Κεντρικό σημείο της πολιτικής αντιπαράθεσης είναι ο μηχανισμός αναπροσαρμογής των συντάξεων με βάση τον πληθωρισμό. Η μεταρρύθμιση που θεσπίστηκε το 2021 επανέφερε, από την 1η Ιανουαρίου 2022, την ετήσια αναπροσαρμογή των κύριων συντάξεων σύμφωνα με τον μέσο πληθωρισμό, με βάση τον προβλεπόμενο από τη νομοθεσία υπολογισμό.

Στόχος του μηχανισμού είναι να περιορίζεται η απώλεια αγοραστικής δύναμης των συνταξιούχων όταν αυξάνονται οι τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών. Η προστασία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιόδους ακρίβειας, καθώς οι συνταξιούχοι συχνά διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες να αυξήσουν το εισόδημά τους μέσω εργασίας.

Ωστόσο, η αναπροσαρμογή σύμφωνα με τον πληθωρισμό αυξάνει τις συνολικές δαπάνες του συστήματος όταν οι τιμές ανεβαίνουν. Για τον λόγο αυτό, η σχετική πολιτική αποτελεί αντικείμενο αντιπαράθεσης μεταξύ όσων δίνουν προτεραιότητα στη διατήρηση της αγοραστικής δύναμης και όσων επισημαίνουν την ανάγκη μακροπρόθεσμης δημοσιονομικής ισορροπίας.

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το ισπανικό συνταξιοδοτικό σύστημα είναι η δημογραφική γήρανση. Οι πολυπληθείς γενιές που γεννήθηκαν κατά τις μεταπολεμικές δεκαετίες εισέρχονται σταδιακά στη συνταξιοδότηση, ενώ η αύξηση του προσδόκιμου ζωής σημαίνει ότι οι συντάξεις καταβάλλονται, κατά μέσο όρο, για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η εξέλιξη αυτή αυξάνει την πίεση σε ένα σύστημα στο οποίο οι τρέχουσες εισφορές χρηματοδοτούν τις τρέχουσες παροχές. Η απασχόληση, οι μισθοί, η παραγωγικότητα, η μετανάστευση και ο αριθμός των ασφαλισμένων σε σχέση με τους συνταξιούχους επηρεάζουν, επομένως, την οικονομική του βάση.

Η ισπανική νομοθεσία έχει προβλέψει σταδιακή αύξηση της νόμιμης ηλικίας συνταξιοδότησης, καθώς και μέτρα για την ενίσχυση των εσόδων του συστήματος. Το 2023 θεσπίστηκε επιπλέον μεταρρύθμιση που περιλάμβανε αλλαγές στη χρηματοδότηση, στις εισφορές υψηλότερων αποδοχών και στον υπολογισμό ορισμένων συντάξεων, με στόχο την ενίσχυση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητας και την προστασία των χαμηλότερων συνταξιοδοτικών παροχών.

Η πρόκληση είναι να διασφαλιστούν ταυτόχρονα επαρκείς συντάξεις, δίκαιη κατανομή των βαρών και σταθερή χρηματοδότηση, χωρίς το κόστος της προσαρμογής να επιβαρύνει δυσανάλογα τους εργαζομένους ή τους μελλοντικούς συνταξιούχους.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το αρχικό δημοσίευμα, η μέση σύνταξη γήρατος στην Ισπανία ανερχόταν τον Σεπτέμβριο σε 1.576 ευρώ τον μήνα και αφορούσε σχεδόν 6,8 εκατομμύρια δικαιούχους.

Το ποσό αυτό αφορά τη μέση σύνταξη γήρατος και δεν πρέπει να συγχέεται με τον μέσο όρο όλων των συνταξιοδοτικών παροχών, καθώς στο ισπανικό σύστημα υπάρχουν επίσης συντάξεις χηρείας, αναπηρίας και άλλες κατηγορίες παροχών. Επιπλέον, ο μέσος όρος δεν αποτυπώνει τις διαφορές μεταξύ των συνταξιούχων, οι οποίες συνδέονται με τις αποδοχές κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου, τα έτη ασφάλισης και το είδος της σύνταξης.

Η συζήτηση για τις συντάξεις συνδέεται, συνεπώς, όχι μόνο με το συνολικό ύψος των δημόσιων δαπανών, αλλά και με το κατά πόσο το σύστημα εξασφαλίζει επαρκές εισόδημα σε ανθρώπους με χαμηλές αποδοχές, διακεκομμένη εργασιακή πορεία ή περιορισμένα ασφαλιστικά δικαιώματα.

Η μαζική κινητοποίηση στη Μαδρίτη ανέδειξε ότι η προστασία των συντάξεων αποτελεί ζήτημα με έντονη κοινωνική και πολιτική διάσταση. Για τους διαδηλωτές, το ζητούμενο δεν είναι μόνο η ετήσια αύξηση των παροχών, αλλά και η διατήρηση της δημόσιας κοινωνικής ασφάλισης ως βασικού μηχανισμού προστασίας στην τρίτη ηλικία.

🔗Φωτογραφίες @ Oscar DEL POZO / AFP
🔗Τα Νέα των Συνταξιούχων