🔴Η ΠΕΣΕΚ και τα Παραρτήματα Αρκαδίας και Κοζάνης στηρίζουν την προσφυγή πολιτών στο ΣτΕ κατά της κατεδάφισης ενεργειακών υποδομών στη Δ. Μακεδονία

Εκδικάζεται στις 20 Οκτώβρη 2026 η προσφυγή (αίτηση ακύρωσης) στο ΣτΕ 50 πολιτών, από διαφορετικές περιοχές και κοινωνικούς και επαγγελματικούς χώρους, κατά του σχεδιασμού για την κατεδάφιση βασικών υποδομών του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη, μεταξύ των οποίων οι πέντε πύργοι ψύξης, ο σπαστήρας και το σύστημα διακίνησης και αποθήκευσης πετρελαίου, θεωρώντας ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο τοπικό, καθώς συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της χώρας.

Η προσφυγή στρέφεται κατά παραλείψεων και ενεργειών των αρμόδιων κρατικών αρχών -του υπουργείου Περιβάλλοντος και της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων- καθώς και κατά της πρωτοβουλίας της ΔΕΗ να προχωρήσει σε μη αναστρέψιμη κατεδάφιση των υποδομών. Ζητούν να ελεγχθεί η νομιμότητα των σχετικών ενεργειών και παραλείψεων. Παράλληλα, έχουν υποβάλει αίτηση αναστολής, ώστε να σταματήσουν προσωρινά οι εργασίες, εάν η ΔΕΗ επιχειρήσει να αρχίσει την κατεδάφιση πριν κριθεί η κύρια προσφυγή.

Με την προσφυγή τους οι πολίτες δεν επιχειρούν να λύσουν το πρόβλημα της ενεργειακής πολιτικής, αλλά να ανοίξουν ουσιαστικά τη συζήτηση γι αυτό, προλαβαίνοντας τετελεσμένα που προεξοφλούν το αποτέλεσμα της. Εστιάζουν στην οριστική καταστροφή των υποδομών πριν υπάρξει ολοκληρωμένο σχέδιο για την ενεργειακή εφεδρεία και πριν αποκλειστεί τεκμηριωμένα η πιθανότητα να χρειαστούν σε μια μελλοντική κρίση.

Συλλογή υπογραφών

Μέσω της συλλογής υπογραφών (πατήστε εδώ)κατά των σχεδίων κατεδάφισης του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου και της καταστροφής των λιγνιτικών υποδομών που συνεχίζεται από τη Πρωτοβουλία «Ενέργεια SOS – Το υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 21ου αιώνα» (πατήστε εδώ).

Την προσφυγή στηρίζουν με την από 28-06-26 ανακοίνωσή τους και η ΠΕΣΕΚ, το Παράρτημα Αρκαδίας και το Παράρτημα Κοζάνης (βλ. παρακάτω).

Βασικό επιχείρημα των προσφευγόντων

Οι προσφεύγοντες σημειώνουν ότι η κατεδάφιση καταργεί οριστικά τη δυνατότητα επαναλειτουργίας των μονάδων σε περίπτωση ενεργειακής κρίσης. Όπως τονίζουν, πριν καταστραφούν οι υποδομές, θα έπρεπε να έχει αξιολογηθεί εάν είναι αναγκαίο να διατηρηθούν σε καθεστώς ενεργειακής εφεδρείας.

Γιατί θεωρούν ότι υπάρχει ζήτημα ενεργειακής ασφάλειας;  Διότι η ενεργειακή πολιτική δεν αφορά μόνο την κάλυψη των αναγκών υπό κανονικές συνθήκες. Το κράτος πρέπει να προετοιμάζεται και για έκτακτες καταστάσεις, όπως γεωπολιτικές κρίσεις, διακοπές στην τροφοδοσία φυσικού αερίου ή σοβαρές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Το Σύνταγμα, επισημαίνουν, επιβάλλει στο κράτος να σχεδιάζει και να εφαρμόζει ενεργειακή πολιτική που να εξασφαλίζει τη σταθερότητα του ενεργειακού εφοδιασμού. Η ενεργειακή ασφάλεια αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση πολλών ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, αφού η καθημερινή ζωή, η υγεία, η εργασία και η λειτουργία βασικών υπηρεσιών εξαρτώνται από την αδιάλειπτη παροχή ενέργειας.

Δεν υπάρχει εγκεκριμένο σχέδιο ενεργειακής εφεδρείας

Δεν έχει παρουσιαστεί εγκεκριμένο εθνικό σχέδιο που να αξιολογεί ποιες λιγνιτικές μονάδες και ποιες υποδομές θα πρέπει να διατηρηθούν σε εφεδρεία. Οι προσφεύγοντες σημειώνουν ως προβληματικό το να προηγείται η κατεδάφιση μιας τέτοιας αξιολόγησης.

Κρίσιμος ο μη αναστρέψιμος χαρακτήρας της κατεδάφισης

Η κατεδάφιση δημιουργεί τετελεσμένο γεγονός, τονίζουν. Εάν οι εγκαταστάσεις καταστραφούν και αργότερα προκύψει ανάγκη επαναλειτουργίας της μονάδας, η επανακατασκευή τους θα είναι εξαιρετικά δύσκολη, δαπανηρή ή πρακτικά αδύνατη. Αυτό αποτελεί και βασικό λόγο για τον οποίο έχει ζητηθεί η προσωρινή αναστολή των εργασιών.

Χώρες όπως η Ιταλία και η Γερμανία, οι οποίες, εξαιτίας γεωπολιτικών και ενεργειακών κρίσεων, διατήρησαν ή επανέφεραν μονάδες παραγωγής σε καθεστώς εφεδρείας. Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις παράτασης της λειτουργίας ενεργειακών εγκαταστάσεων στο Βέλγιο, καθώς και διατήρησης ανθρακικών ή λιγνιτικών μονάδων σε Πολωνία, Τσεχία, Ρουμανία και Βουλγαρία. Οι προσφεύγοντες χρησιμοποιούν αυτά τα παραδείγματα για να υποστηρίξουν ότι η διατήρηση εφεδρικών υποδομών δεν είναι ασυνήθιστη πρακτική στην Ευρώπη.

Αμφισβήτηση της ΔΕΗ να κατεδαφίσει τις εγκαταστάσεις

Παρότι η ΔΕΗ λειτουργεί πλέον ως ιδιωτική επιχείρηση, οι προσφεύγοντες επισημαίνουν ότι οι συγκεκριμένες εκτάσεις είχαν απαλλοτριωθεί για σκοπούς ηλεκτροπαραγωγής. Υποστηρίζουν, επομένως, ότι η εταιρεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις υποδομές αποκλειστικά ως ιδιωτική περιουσία, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ο δημόσιος και ενεργειακός τους ρόλος.

Δημόσια χρηματοδότηση

Ένα ακόμη επιχείρημα είναι ότι για την κατασκευή και τον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων έχουν διατεθεί σημαντικά δημόσια κεφάλαια. Ορισμένες υποδομές έχουν κατασκευαστεί ή εκσυγχρονιστεί αρκετά πρόσφατα. Οι προσφεύγοντες θεωρούν ότι η καταστροφή τους εγείρει ζητήματα προστασίας της δημόσιας περιουσίας και ορθολογικής αξιοποίησης των χρημάτων που έχουν ήδη δαπανηθεί.

Ευθύνη στις κρατικές αρχές

Οι προσφεύγοντες δεν στρέφονται μόνο κατά της επιχειρηματικής επιλογής της ΔΕΗ. Υποστηρίζουν ότι οι αρμόδιες κρατικές και εποπτικές αρχές ανέχθηκαν ή παρέλειψαν να εμποδίσουν την κατεδάφιση, χωρίς προηγουμένως να εξετάσουν επαρκώς τις συνέπειες για την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας.

Σε ποιο στάδιο βρίσκεται σήμερα η υπόθεση

Η αίτηση ακύρωσης και η αίτηση αναστολής έχουν κατατεθεί, αλλά δεν έχει ακόμη γίνει η εκδίκαση τους ούτε έχουν παρουσιαστεί τα επιχειρήματα των αντίδικων πλευρών. Εάν ξεκινήσουν εργασίες κατεδάφισης, οι προσφεύγοντες αναμένουν ότι θα εξεταστεί άμεσα η αίτηση αναστολής από το αρμόδιο Συμβούλιο Αναστολών του ΣτΕ.

Τι θα κρίνει ουσιαστικά το δικαστήριο

Χωρίς να μπορεί να προεξοφληθεί η δικαστική απόφαση, το βασικό ερώτημα είναι εάν μπορεί να προχωρήσει η οριστική κατεδάφιση κρίσιμων ενεργειακών υποδομών χωρίς προηγούμενο εθνικό σχεδιασμό για την ενεργειακή εφεδρεία και χωρίς πλήρη αξιολόγηση του δημόσιου συμφέροντος.

🔴Η ΠΕΣΕΚ και τα Παραρτήματα Αρκαδίας και Κοζάνης στηρίζουν την προσφυγή πολιτών στο ΣτΕ κατά της κατεδάφισης ενεργειακών υποδομών στη Δ. Μακεδονία

H Πανελλήνια Ένωση Συνταξιούχων Εκπαιδευτικών (ΠΕΣΕΚ) και τα Παραρτήμα Αρκαδίας και Κοζάνης εκφράζουν την έντονη ανησυχία και τον προβληματισμό τους για τις εικόνες εγκατάλειψης, απαξίωσης και καταστροφής των εγκαταστάσεων, μηχανημάτων και άλλων περιουσιακών στοιχείων της ΔΕΗ, μιας επιχείρησης που αποτέλεσε για περισσότερες από επτά δεκαετίες βασικό μοχλό της οικονομικής ανάπτυξης, της βιομηχανικής παραγωγής και της κοινωνικής συνοχής της χώρας.

Όταν μάλιστα η καταστροφή και η εγκατάλειψη αφορά υποδομές και εξοπλισμό μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που στηρίζονται σε καύσιμο ελληνικής παραγωγής. Όταν την ίδια στιγμή η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας θα στηρίζεται στο πανάκριβο υγροποιημένο LNG που εισάγεται από τις ΗΠΑ, που αποτελεί σαφώς ακριβότερη επιλογή, αλλά και με μεγαλύτερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, σύμφωνα με αρμόδιους επιστήμονες.

Αυτή η επιλογή της κυβέρνησης θα αυξήσει την επιβάρυνση της ήδη πανάκριβης τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας για το λαό μας και θα δημιουργήσει ακόμη μεγαλύτερη ενεργειακή και γεωπολιτική εξάρτηση της χώρας, εξυπηρετώντας τα μεγάλα διεθνή ενεργειακά κέντρα. Η ΔΕΗ δεν είναι μια οποιαδήποτε επιχείρηση. Είναι δημιούργημα του ελληνικού λαού. Χτίστηκε με δημόσιους πόρους, με τη δουλειά δεκάδων χιλιάδων εργαζομένων, με τις θυσίες ολόκληρων τοπικών κοινωνιών και με τις ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων της, στο πλαίσιο του συστήματος «Ασφάλιση στον εργοδότη», που ίσχυσε επί δεκαετίες μέσω του πρώην ΟΑΠ/ΔΕΗ. Για το λόγο αυτό, η περιουσία της δεν αποτελεί απλώς εταιρικό ενεργητικό αλλά δημόσια, κοινωνική και ασφαλιστική περιουσία.

Υπενθυμίζουμε ότι με το Ν.2773/1999, στο πλαίσιο της απελευθέρωσης της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διατηρήθηκε η σύνδεση της περιουσίας που είχε δημιουργηθεί από τις εισφορές των ασφαλισμένων με τα περιουσιακά στοιχεία της ΔΕΗ. Η συγκεκριμένη περιουσία αποτελεί προϊόν των εισφορών, της εργασίας και της προσφοράς χιλιάδων εργαζομένων και συνταξιούχων και δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αναλώσιμο περιουσιακό στοιχείο.

Οι εικόνες εγκατάλειψης λιγνιτικών μονάδων, εξοπλισμού, μηχανημάτων, αποθηκών και βιομηχανικών εγκαταστάσεων δεν αποτελούν μόνο οικονομική ζημία. Συνιστούν προσβολή της ιστορίας της ΔΕΗ και των ανθρώπων που εργάστηκαν κάτω από δύσκολες και πολλές φορές επικίνδυνες συνθήκες, συμβάλλοντας καθοριστικά στον εξηλεκτρισμό της χώρας, στη βιομηχανική ανάπτυξη και στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου του λαού.

Η ΠΕΣΕΚ και τα Παραρτήματά τους αναγνωρίζουν ότι η μετάβαση σε ένα διαφορετικό ενεργειακό μοντέλο αποτελεί αντικειμενική πραγματικότητα. Όμως η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να σημαίνει καταστροφή παραγωγικών υποδομών, εγκατάλειψη δημόσιου πλούτου και απαξίωση επενδύσεων δισεκατομμυρίων ευρώ που χρηματοδοτήθηκαν από τον ελληνικό λαό.

Η διεθνής ενεργειακή κρίση των τελευταίων ετών απέδειξε ότι καμία χώρα δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στις εισαγωγές ενέργειας ή στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών. Η ενεργειακή αυτάρκεια και η ασφάλεια εφοδιασμού αποτελούν στρατηγικά ζητήματα εθνικής σημασίας. Για το λόγο αυτό, κάθε παραγωγική μονάδα και κάθε κρίσιμος εξοπλισμός πρέπει να αξιολογούνται με επιστημονικά, τεχνικά και οικονομικά κριτήρια και όχι να οδηγούνται σε πρόωρη απαξίωση.

Παράλληλα, οι λιγνιτικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης, που επί δεκαετίες σήκωσαν το βάρος της ηλεκτροπαραγωγής, δεν μπορεί να εγκαταλείπονται στην ανεργία, στη δημογραφική συρρίκνωση και στην οικονομική παρακμή. Η λεγόμενη «δίκαιη μετάβαση» οφείλει να αποκτήσει πραγματικό περιεχόμενο, με δημόσιες επενδύσεις, σύγχρονες παραγωγικές δραστηριότητες, προστασία της απασχόλησης και δημιουργία σταθερών θέσεων εργασίας.

Ως συνταξιούχοι εκπαιδευτικοί γνωρίζουμε ότι η ανάπτυξη μιας χώρας στηρίζεται στα δημόσια αγαθά: στην Παιδεία, στην Υγεία, στην Κοινωνική Ασφάλιση, στην Ενέργεια, στις Μεταφορές και στις Υποδομές. Η συστηματική απαξίωσή τους οδηγεί αναπόφευκτα στην ιδιωτικοποίησή τους και στη μεταφορά του κόστους στους πολίτες. Η Πολιτεία, η Διοίκηση της ΔΕΗ και κάθε αρμόδιος δημόσιος φορέας οφείλουν να προστατεύσουν, να συντηρήσουν και να αξιοποιήσουν ορθολογικά την περιουσία της Επιχείρησης, με πλήρη διαφάνεια, λογοδοσία και σεβασμό στις θυσίες των ανθρώπων που τη δημιούργησαν. Η ιστορία της ΔΕΗ είναι ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Η περιουσία της δεν ανήκει σε καμία διοίκηση ούτε σε κανένα επενδυτικό σχήμα. Ανήκει στον ελληνικό λαό, στους εργαζομένους που τη δημιούργησαν και στις επόμενες γενιές που έχουν δικαίωμα να παραλάβουν μια χώρα με ισχυρές δημόσιες υποδομές και ενεργειακή ασφάλεια.

H ΠΕΣΕΚ και τα Παραρτήμα Αρκαδίας και Κοζάνης καλούν την κυβέρνηση, τη διοίκηση της ΔΕΗ και τα πολιτικά κόμματα να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να σταματήσει κάθε διαδικασία απαξίωσης και καταστροφής του παραγωγικού εξοπλισμού της και να προστατευθεί η περιουσία που δημιουργήθηκε από τον ελληνικό λαό και τις εισφορές των εργαζομένων. Να υπάρξει πλήρης καταγραφή, διαφάνεια και δημόσιος έλεγχος στη διαχείριση των περιουσιακών στοιχείων της ΔΕΗ, να διασφαλιστεί η ενεργειακή επάρκεια της χώρας και να επαναλειτουργήσουν όλες οι σύγχρονες λιγνιτικές μονάδες που τηρούν τους περιβαλλοντικούς όρους.

Τέλος, τους καλούν να αναλάβουν πρωτοβουλίες για να σταματήσει η ΔΕΗ τις καταστροφικές επενδύσεις της, να αποκαταστήσει τα εδάφη των πρώην Ορυχείων και να επιστρέψει τα κτήματα στους κατοίκους της περιοχής, στους νόμιμους δικαιούχους. Διεκδικούμε να δημιουργηθεί αποκλειστικά Δημόσιος, Ενιαίος και Καθετοποιημένος Φορέας Ηλεκτρικής Ενέργειας, με νέους όρους, υπό εργατικό και λαϊκό έλεγχο.

Αθήνα, 28-06-26

🔗 ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΔΡΑ, Αριθμός Φύλλου 1, Σεπτέμβρης 2026