Η ΠΕΣΕΚ για την Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας - 9 Φεβρουαρίου

Η Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας, στις 9 Φεβρουαρίου, ημέρα μνήμης του Διονυσίου Σολωμού, δεν είναι για μας μια τυπική «επέτειος». Είναι μια αφορμή να ξαναδούμε τη γλώσσα μας ως αυτό που πραγματικά είναι: ζωντανό σώμα, εργαλείο σκέψης, μνήμης και αγώνα.

Ο Σολωμός, ο ποιητής της ελευθερίας, δεν τίμησε απλώς την ελληνική γλώσσα· την ανέδειξε σε χώρο όπου ο λαός μπορεί να μιλήσει για τη σκλαβιά και την απελευθέρωσή του, για τον πόνο και την αξιοπρέπειά του. «Μήγαρις έχω άλλο στο νου μου πάρεξ ελευθερία και γλώσσα;» δεν είναι μόνο στίχος· είναι υπόμνηση ότι η γλώσσα και η ελευθερία είναι αξεχώριστες.

Για την ΠΕΣΕΚ, η ελληνική γλώσσα δεν είναι μουσειακό έκθεμα, ούτε προνόμιο ειδικών. Είναι η καθημερινή γλώσσα των σχολείων, των αυλών, των γειτονιών, των διαδηλώσεων, των ανακοινώσεων, των συνταξιούχων εκπαιδευτικών που συνεχίζουν να διδάσκουν και μετά την τάξη.

Είναι η γλώσσα που κουβαλάει μέσα της τον Όμηρο και τον Σολωμό, τον Παπαδιαμάντη και τον Ρίτσο, αλλά και το λαϊκό τραγούδι, το σύνθημα στον τοίχο, το γράμμα του μετανάστη, το παραμύθι της γιαγιάς. Είναι η γλώσσα που μπορεί να μιλήσει για τη δημοκρατία και την καταπίεση, για την επιστήμη και την καθημερινή αγωνία, για την ιστορία και το σήμερα.

Η ελληνική γλώσσα είναι χρήσιμη, όχι μόνο γιατί «έδωσε» λέξεις στις επιστήμες και στα πανεπιστήμια όλου του κόσμου, αλλά γιατί συνεχίζει να δίνει λόγο και φωνή σε ανθρώπους που παλεύουν να σταθούν όρθιοι. Μέσα από αυτήν διαμορφώνεται η κριτική σκέψη, η ικανότητα να ξεχωρίζουμε την αλήθεια από την προπαγάνδα, το ουσιαστικό από το περιττό.

Στη γλώσσα μας μαθαίνουμε να ονομάζουμε την αδικία, να περιγράφουμε την εκμετάλλευση, να διεκδικούμε δικαιώματα. Χωρίς γλώσσα, ο άνθρωπος δεν μπορεί να οργανώσει τη σκέψη του· χωρίς ζωντανή, λαϊκή, προσβάσιμη γλώσσα, δεν μπορεί να οργανώσει τον αγώνα του.

Η ΠΕΣΕΚ γνωρίζει καλά ότι η γλώσσα δεν είναι ουδέτερη. Η γλώσσα μπορεί να γίνει εργαλείο χειραφέτησης, αλλά και εργαλείο χειραγώγησης. Μπορεί να φωτίζει, αλλά και να συσκοτίζει. Γι’ αυτό και ο ρόλος των εκπαιδευτικών –εν ενεργεία και συνταξιούχων– είναι κρίσιμος: να υπερασπίζονται μια γλώσσα καθαρή όχι με την έννοια της «καθαρεύουσας», αλλά με την έννοια της ειλικρίνειας, της σαφήνειας, της δημοκρατίας.

Μια γλώσσα που δεν αποκλείει, δεν περιφρονεί, δε στιγματίζει, αλλά αγκαλιάζει τις ποικιλίες, τις διαλέκτους, τις φωνές των παιδιών μεταναστών, των προσφύγων, των ανθρώπων που έρχονται να ζήσουν και να δημιουργήσουν μαζί μας.

Η καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας της Ελληνικής Γλώσσας από διεθνείς οργανισμούς είναι μια σημαντική αναγνώριση της ιστορικής και πολιτισμικής της συμβολής.

Όμως για μας, η πραγματική τιμή στη γλώσσα δεν είναι οι αποφάσεις σε αίθουσες συνεδριάσεων, αλλά η καθημερινή πράξη: όταν ένα παιδί μαθαίνει να διαβάζει και να γράφει, όταν ένας συνταξιούχος εκπαιδευτικός βοηθάει ένα εγγόνι του με τα μαθήματα, όταν μια συλλογικότητα γράφει μια ανακοίνωση που δε φοβάται να πει τα πράγματα με το όνομά τους. Εκεί, στη μικρή και μεγάλη πράξη, η γλώσσα γίνεται εργαλείο δημοκρατίας.

Η ΠΕΣΕΚ υπερασπίζεται την ελληνική γλώσσα ως κοινό αγαθό. Αρνείται να τη δει ως εμπόρευμα, ως «προϊόν» εξετάσεων, ως πεδίο ταξικών αποκλεισμών. Αγωνιζόμαστε για σχολεία που διδάσκουν τη γλώσσα ουσιαστικά, με σεβασμό στην ιστορία της, αλλά και με ανοιχτό βλέμμα στο σήμερα.

Για βιβλία που δεν αποστειρώνουν τη γλώσσα, αλλά τη δείχνουν στη ζωντανή της ποικιλία. Για μια εκπαίδευση που δε φοβάται τις λέξεις «δικαιοσύνη», «ισότητα», «αλληλεγγύη».

Τιμώντας την Παγκόσμια Ημέρα της Ελληνικής Γλώσσας, τιμούμε όλους και όλες που μίλησαν, έγραψαν, τραγούδησαν, δίδαξαν σε αυτή τη γλώσσα. Τιμούμε τους δασκάλους και τις δασκάλες που κράτησαν ζωντανή τη γλώσσα σε δύσκολες εποχές. Τιμούμε τα παιδιά που σήμερα, μέσα σε αντιφάσεις και δυσκολίες, ψάχνουν τις δικές τους λέξεις για να περιγράψουν έναν κόσμο που αλλάζει.

Η ΠΕΣΕΚ καλεί τα μέλη της, τους εκπαιδευτικούς, τους συνταξιούχους, τους μαθητές και τις μαθήτριες, τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες να δουν τη γλώσσα ως χώρο ελευθερίας και ευθύνης. Να τη χρησιμοποιούν για να ενώνουν και όχι για να διχάζουν, για να αποκαλύπτουν και όχι για να κρύβουν, για να διεκδικούν και όχι για να σιωπούν.

Η ελληνική γλώσσα δεν είναι μόνο παρελθόν. Είναι παρόν και μέλλον. Και το μέλλον αυτό θα είναι τόσο πιο δίκαιο, όσο πιο καθαρά, θαρραλέα και συλλογικά μιλήσουμε.

Η ΠΕΣΕΚ μιλά ελληνικά. Και μιλά καθαρά, για έναν κόσμο όπου οι λέξεις «ελευθερία», «αξιοπρέπεια» και «παιδεία» δεν θα είναι απλώς συνθήματα, αλλά  πραγματικότητα.

Αθήνα, 09-02-26 

Για το Δ.Σ. της ΠΕΣΕΚ

Ο πρόεδρος Γρηγόρης Καλομοίρης

Ο γενικός γραμματέας Σταμάτης Νικολάου

Εδώ για την ανακοίνωση και την αφίσα σε μορφή pdf.