🔴Grosso Pliatsikofication.21 Η μισθολογική καθήλωση, η διάβρωση του ασφαλιστικού και η φτωχοποίηση των συνταξιούχων
Την καθήλωση του λαϊκού εισοδήματος, με την ολοένα και μεγαλύτερη σύγκλιση των μέσων μισθών με τους κατώτατους μισθούς στα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιβεβαιώνει η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής [COM(2026) 388 final]*, για την περίοδο 2021-2023, όπως αποκαλύπτει σε δημοσίευμά του η εφημερίδα «Ριζοσπάστης» (αριθ. φύλλου: 15054)**.
Σε ένα διανεμητικό ασφαλιστικό σύστημα, όπως ο κύριος πυλώνας της ελληνικής κοινωνικής ασφάλισης, οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων αποτελούν βασική πηγή χρηματοδότησης των συντάξεων των σημερινών συνταξιούχων. Για τους μισθωτούς, οι εισφορές κύριας σύνταξης υπολογίζονται ως ποσοστό των ασφαλιστέων αποδοχών. Συνεπώς, όταν οι μισθοί παραμένουν καθηλωμένοι και συγκεντρώνονται κοντά στον κατώτατο, περιορίζεται αντίστοιχα και η δυνατότητα διεύρυνσης των εσόδων των ασφαλιστικών ταμείων. Ακόμη και όταν αυξάνεται η απασχόληση, η αύξηση των εσόδων μπορεί να παραμένει περιορισμένη, εφόσον οι νέες θέσεις εργασίας δημιουργούνται κυρίως σε χαμηλά μισθολογικά επίπεδα. Έτσι, η μισθολογική συμπίεση μετατρέπεται σε πρόβλημα για την ίδια τη χρηματοδοτική βάση της κοινωνικής ασφάλισης.
Συνέπειες για τους σημερινούς συνταξιούχους
Η εξέλιξη αυτή έχει άμεσες συνέπειες και για τους σημερινούς συνταξιούχους. Όσο η εισφοροδοτική βάση περιορίζεται, τόσο αυξάνεται η ανάγκη κρατικής χρηματοδότησης για τη στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος. Το βάρος μεταφέρεται έτσι στον κρατικό προϋπολογισμό και, τελικά, στο σύνολο της κοινωνίας μέσω της φορολογίας. Παράλληλα, η χαμηλή μισθολογική δυναμική περιορίζει τις δυνατότητες ουσιαστικής βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου των συνταξιούχων, ιδιαίτερα όταν το κόστος ζωής αυξάνεται ταχύτερα από τα εισοδήματά τους. Η αδυναμία δημιουργίας μιας ισχυρότερης μισθολογικής και εισφοροδοτικής βάσης καθιστά επομένως δυσκολότερη όχι μόνο τη χρηματοδότηση των σημερινών συντάξεων, αλλά και τη διασφάλιση επαρκών συνταξιοδοτικών παροχών στο μέλλον.
Συνέπειες για τους μελλοντικούς συνταξιούχους
Ακόμη σοβαρότερες είναι οι συνέπειες για τους μελλοντικούς συνταξιούχους. Η ανταποδοτική σύνταξη συνδέεται με τις συντάξιμες αποδοχές, το χρόνο ασφάλισης και τα προβλεπόμενα ποσοστά αναπλήρωσης. Ένας εργαζόμενος, λοιπόν, που περνά μεγάλο μέρος του εργασιακού του βίου με αποδοχές κοντά στον κατώτατο μισθό δεν μπορεί να προσδοκά υψηλή ανταποδοτική σύνταξη. Η χαμηλή μισθολογική βάση μεταφέρεται, σε σημαντικό βαθμό, και στο συνταξιοδοτικό εισόδημα. Με άλλα λόγια, η μισθολογική καθήλωση δεν περιορίζει μόνο το εισόδημα του εργαζομένου σήμερα, αλλά προδιαγράφει και χαμηλότερο εισόδημα μετά τη συνταξιοδότησή του.
Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος: οι χαμηλοί μισθοί παράγουν χαμηλές εισφορές, οι χαμηλές εισφορές αποδυναμώνουν τα ταμεία, και οι ίδιοι καθηλωμένοι μισθοί οδηγούν μαθηματικά σε συντάξεις που κινούνται στα όρια της κοινωνικής πρόνοιας. Ταυτόχρονα, η μεγαλύτερη εξάρτηση του ασφαλιστικού από τη χρηματοδότηση του κρατικού προϋπολογισμού καθιστά το σύστημα περισσότερο ευάλωτο στις δημοσιονομικές πιέσεις. Η κοινωνική ασφάλιση κινδυνεύει έτσι να απομακρυνθεί από το ρόλο της ως μηχανισμός αναπλήρωσης του εισοδήματος, ως «κοινωνικός μισθός», που δημιουργήθηκε κατά τον εργασιακό βίο και να μετατραπεί σταδιακά σε μηχανισμό διαχείρισης της φτώχειας.
Για τη νέα γενιά εργαζομένων, η προοπτική αυτή υπονομεύει και την ίδια την ασφαλιστική συνείδηση. Όταν ένας εργαζόμενος διαπιστώνει ότι, παρά την πολυετή εργασία και την καταβολή εισφορών, η μισθολογική του εξέλιξη παραμένει περιορισμένη και η μελλοντική του σύνταξη διαμορφώνεται σε χαμηλό επίπεδο, αποδυναμώνεται η πεποίθηση ότι η εργασία και η κοινωνική ασφάλιση μπορούν να εξασφαλίσουν μια αξιοπρεπή ζωή μετά το τέλος του εργασιακού βίου. Γι’ αυτό το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι απλώς να αυξάνεται ο κατώτατος μισθός, αλλά να ανεβαίνει ολόκληρη η μισθολογική πυραμίδα.
Μια οικονομική πολιτική που ανυψώνει το «πάτωμα» αλλά αφήνει καθηλωμένο το μέσο εργαζόμενο, όπως η νεοφιλελεύθερη της σημερινής κυβέρνησης της ΝΔ, αλλά και όλων των προηγούμενων κυβερνήσεων, όπως αυτές των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ και της ΝΔ-ΠΑΣΟΚ που εφάρμοσαν διαχρονικά πολιτικές λιτότητας, δεν αντιμετωπίζει ουσιαστικά το πρόβλημα· απλώς συμπιέζει ακόμη περισσότερο τις μισθολογικές αποστάσεις.
Οι νυν συνταξιούχοι βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε αυτή τη συνθήκη, καθώς οι ετήσιες αναπροσαρμογές των ήδη καταβαλλόμενων συντάξεων συνδέονται θεσμικά με την αύξηση των μισθών στην οικονομία. Όταν η μισθολογική βάση παραμένει «παγωμένη», οι αυξήσεις στις υφιστάμενες συντάξεις παραμένουν πολύ χαμηλές, αδυνατώντας να καλύψουν την απώλεια της αγοραστικής δύναμης από τον πληθωρισμό, την αισχροκέρδεια και την ακρίβεια, που με κάθε τρόπο φροντίζει να «θρέψει» η κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Συμπέρασμα
Η ουσιαστική ενίσχυση της κοινωνικής ασφάλισης προϋποθέτει περισσότερες και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας και πραγματική άνοδο των μισθών, ώστε να ενισχυθούν ταυτόχρονα τα εισοδήματα των εργαζομένων, τα έσοδα των ασφαλιστικών ταμείων και οι συνταξιοδοτικές αποδοχές των νυν συνταξιούχων και οι συνταξιοδοτικές προοπτικές των επόμενων γενεών. Πολλώ, δε, μάλλον, όταν το δημογραφικό πιέζει προς αυτήν την κατεύθυνση και καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να κάνει ότι δεν το βλέπει προς όφελος των ιδιωτών της ασφάλισης, της υγείας και της παιδείας, των τραπεζιτών, των «ημετέρων» και επιχειρηματικών ομίλων με τις εισφορές των εργαζομένων και των συνταξιούχων.*
* Εδώ η Έκθεση της Κομισιόν [COM(2026) 388 final] στα αγγλικά
** Έκθεση Κομισιόν: Καθήλωση λαϊκού εισοδήματος, καθήλωση μισθών και σύγκλιση με τους κατώτατους
🔗 Εδώ για να κατεβάσετε το άρθρο σε μορφή pdf
Σχόλια
Δημοσίευση σχολίου