『Grosso Pliatsikofication.4』Η ιστορία και η κατάργηση των Δώρων στην Ελλάδα. Οι δράσεις της ΠΕΣΕΚ και οι πρωτοβουλίες για επαναφορά τους

Από το Γιώργη Χρήστου

γραφείο Τύπου ΠΕΣΕΚ

Η ιστορία των Δώρων στην Ελλάδα είναι η συμπύκνωση ενός κοινωνικού αιτήματος για στοιχειώδη βελτίωση του εισοδήματος εργαζομένων και συνταξιούχων. Καθιερώθηκαν το 1951 με τον Αναγκαστικό Νόμο 1777 ως κοινωνικό «μαξιλάρι» για περιόδους αυξημένων αναγκών για τις οικογένειες εργαζομένων και συνταξιούχων, ενσωματώνοντας την ιδέα ότι ο μισθός ή η σύνταξη δεν είναι μόνο μηνιαίοι λογαριασμοί αλλά ετήσιο δικαίωμα με εποχική προσαρμογή.

Από τη μετεμφυλιακή και μέχρι τη μνημονιακή περίοδο, τα Δώρα λειτούργησαν ως 13ος και 14ος μισθός για τους μισθωτούς και ως 13η και 14η σύνταξη για τους συνταξιούχους, αντισταθμίζοντας εποχικές ανάγκες (Χριστούγεννα, Πάσχα, θερινή άδεια) και ενισχύοντας την αγοραστική δύναμή τους.

Στον ιδιωτικό τομέα, εδραιώθηκαν ως δεσμευτικές μισθολογικές παροχές, με πλήρη εξειδίκευση μέσω Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΣΕ)/εργατικής νομοθεσίας, ως κατάκτηση της μεταπολεμικής εργατικής τάξης.

Η καθολικότητα και ο δεσμευτικός χαρακτήρας ως μισθολογικό δικαίωμα διαμορφώθηκαν μετά την κατοχύρωση των εργασιακών σχέσεων και την εδραίωση των ΣΣΕ. 

Μεταπολεμικά, το Δημόσιο ευθυγραμμίστηκε σταδιακά με αυτές τις παροχές, ιδίως με την ψήφιση του Συντάγματος του 1975 ως προς την ισότητα/μισθολογική πολιτική, με εφαρμοστικούς νόμους και κανονισμούς που ενσωμάτωσαν πρακτικά τις εποχικές παροχές στους δημοσίους υπαλλήλους.

Η πρακτική μεταφοράς των εποχικών παροχών στους συνταξιούχους (επιπλέον καταβολές) ενισχύθηκε μεταπολεμικά μέσω των ετήσιων καταβολών (εποχικών επιδομάτων/«δώρων»), εφαρμόζοντας την ίδια λογική κοινωνικής κάλυψης αυξημένων οικονομικά αναγκών. 

Πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον, αγώνες 

Όπως προαναφέρθηκε,  τα Δώρα αποτέλεσαν εργαλείο κοινωνικής πολιτικής και αναδιανομής εντός της μισθολογικής δομής, ενισχύοντας την αγοραστική δύναμη σε περιόδους αιχμής (εορτές/άδεια) και μειώνοντας την επισφάλεια των νοικοκυριών. Η διεκδίκηση τους στηρίχθηκε σε συλλογικές διαπραγματεύσεις, απεργίες και τη διαχρονική συνδικαλιστική πίεση (ιδίως από τη μεταπολεμική περίοδο έως τις ΣΣΕ της μεταπολίτευσης). Κατά συνέπεια, τα Δώρα ενσωματώθηκαν στο δημόσιο λόγο ως «κοινωνική κατάκτηση». 

Να σημειωθεί ότι ο 13ος μισθός εμφανίζεται ως ορόσημο κοινωνικής αναφοράς και ως διεκδίκηση... (εδώ η συνέχεια)